تبلیغات
جادوی سکوت"سکوت سرشار از سخنان ناگفته است" - روشھای تصویربرداری تشخیصی درمانی

































جادوی سکوت"سکوت سرشار از سخنان ناگفته است"

مروری بر روشھای تصویربرداری تشخیصی درمانی در تالاسمی
افشان شیرکوند، کارشناس ارشد فیزیک پزشکی، مرکز تصویربرداری پردیس نور

مقدمه:
تالاسمی معمول ترین ناھنجاری ھای خونی وراثتی در جھان بحساب می آید. در برخی از مناطق جھان از جمله کشورمان ایزان، به عنوان یکی از مھمترین مشکلات بھداشتی شناخته می شود. بیشتر بیماران مبتلا به بتا تالاسمی ماژور برای ادامه حیات نیازمند به تزریق خون منظم می باشند . با تشخیص به موقع بیماری و در دسترس بودن پروتکلھای صحیح درمان تالاسمی و کنترل بیماران توسط متخصصان خون کیفیت بیماران تالاسمی ارتقا یافته طوریکه این بیماران ھم اکنون مانند افراد سالم زندگی می نمایند. اما ھمواره پیشگیری از تالاسمی بر اساس تشخیص پیش از ازدواج یا تولد ایده آل ترین حالت ممکن است.

تصویربرداری تشخیصی
زمانی که پدر و مادر ناقل ژن تالاسمی ھستند یک زوج در خطر نامیده می شوند. در این حالت به ازاءھر بارداری احتمال 25 % تولد جنین مبتلا به تالاسمی ماژور وجود دارد. به منظور انجام مشاوره ژنتیك و تشخیص قبل از تولد نیاز به تھیه نمونه بافت می باشد. این نمونه از جفت تھیه می شود. با بررسی آن امكان تشخیص اختلالات ژنتیكی میسر می گردد.
سه نوع آزمایش وجود دارد که تعیین می کنند آیا جنین مبتلا به تالاسمی است یا خیر.
1.    آمنیوسنتز)نمونه برداری از سلولھای جنینی مایع آمنیون): که در ھفته پانزدھم بارداری توصیه میشود.
2.    کوردوسنتز (نمونه برداری از خون جنینی) : که در ھفته ھیجدھم بارداری توصیه میشود.
3.    سی وی اس(نمونه برداری از شبکه عروق کریونی): که انجام آن در ھفته دھم تا یازدھم بارداری توصیه میشود.
در این حالات تحت ھدایت سونوگرافی رادیولوژیست یا متخصص زنان آموزش دیده از جنین با استفاده از سوزن بیوپسی نمونه لازم را تھیه نموده و برای آزمایش ژنتیک فرستاده می شود.

thalassemi


مھمترین روشھای تصویربرداری جھت پیگیری درمان در تالاسمی:

•    سونوگرافی
•    داپلر رنگی
•    اکوکاردیوگرافی
•    سنجش تراکم استخوان
•    ام آر آی تی تو استار

سونوگرافی
روش تصویربرداری است که از امواج فرا صوت برای تولید تصویر استفاده می شود.
اگر چه سونوگرافی روش تصویربرداری معمول برای بررسی سلامت جنین در مادران باردار می باشد، روشی راحت و بی ضرر برای بررسی اولیه برخی از بیماریھا نیز به حساب می آید.

thalassemi
 
پروب دستگاه شامل منابع تولید امواج فراصوت است. بر اساس برھمکنش این امواج تولید شده با بافتھای بدن امواج بازگشتی توسط آشکارسازھای دستگاه سونوگرافی به صورت تصویر بازسازی و در اختیارپزشک قرار می گیرد.
سونوگرافی در افراد تالاسمی عمدتا بر اساس نظر پزشک متخصص برای بررسی اعضای شکمی مانند کبد، طحال، صفرا و سنگ صفرا، کلیه ھا ... انجام می شود. بنابراین ھدف از تجویز سونوگرافی در بیماران تالاسمی عبارت است از بررسی اندازه ارگانھایی چون کبد و طحال و آگاھی از عملکرد صحیح کلیه ھا و صفرا و وضعیت سنگ داشتن یا نداشتن آنھا

داپلر رنگی:
یک تکنیک جدید از سونوگرافی است که تصاویر به صورت رنگی بازسازی و ایجاد می شود. بر اساس تغییرات جریان خون در عروق مختلف اعضای بدن، امواج داپلری آشکارشده دارای جابجایی خواھند بود. این جابجایی ھا در روی تصویر بصورت کدھای رنگی مختلف برای پزشک نشان داده می شود.
در بیماریھای مختلف عمدتا برای ارزیابی وضعیت جریان خون و عملکرد اعضا وعروق استفاده می شود. ھدف از انجام داپلر رنگی برای بیماران تالاسمی عبارت است از ارزیابی گرفتگی عروق و وجود یا عدم وجود لخته خون در عروق مختلف مخصوصا عروق شکمی مخصوصا در بیماران طحال برداری شده اند.

thalassemi

اکوکاردیوگرافی:
سونوگرافی قلب را اکوکاردیوگرافی گویند. تصویربرداری دو یا سه بعدی از قسمت ھای مختلف قلب است که اطلاعلات منحصر بفردی از وضعیت جریان خون قلب، عملکرد دریچه ھای قلب و برون ده قلب و پمپاژ آن در اختیار پزشک متخصص قرار می دھد.
ھدف از انجام اکوکاردیوگرافی در تالاسمی بررسی وضعیت سلامت یا نارسایی قلبی بیمار تالاسمی می باشد. بر اساس نظر متخصصان اگر بیمار کمتر از 12 سال دارد ، انجام اکوھر 2 سال یکبار لازم است .اما برای بیمار بزرگتر از 12 سال، سالی یکبار اکو باید انجام شود.

thalassemi

(DEXA scan) سنجش تراکم استخوان

این تکنیک برپایه قوانین جذب سنجی اشعه ایکس قرار دارد. مقدار تضعیف اشعه ایکس پس از عبور از استخوان و بافت نرم بدن، محاسبه می شود.

thalassemi

استفاده وسیعی در ارزیابی دانسیته یا تراکم استخوان دارد . ھدف از انجام سنجش تراکم استخوان برای بیماران تالاسمی سنجش تراکم استخوان در ناحیه کمری و ران و لگن به منظور ارزیابی وضعیت پوکی استخوان بیمارتالاسمی می باشد. از 8 سالگی ھر 12 ماه یکبارانجام این تصویر برداری توصیه می شود.

ام آر آی تی تو استار
آھن رسوب مھمترین معضل تزریق خون در بیماران تالاسمی است که اعضای مھمی مانند قلب ، کبد، و دیگر غدد درون ریز بدن مانند پانکراس و پاراتیروئید را تحت تاثیر قرار می دھد.
روشھای موجود اندازه گیری بار آھن عبارتند از:
1.    آزمایش فریتین
2.    بیوپسی کبد
3.    ام آرآی تی تو استار

thalassemi

از آنجا که اندازگیری فریتین معیار ایده الی از وضعیت آھن رسوب در اندامھای بدن را در اختیار متخصص قرار نمی دھد و بیوپسی کبد نیز روشی تھاجمی است که عده کمی از بیماران رضایت به انجام آن می دھند، گسترش روش نوظھور و ایمن ام آر آی تی تو استار به سرعت در جھان مورد توجه قرار گرفت و پس از ارزیابی و صحت از اطمینان نتایج حاصل از آن در جھان گسترش یافت.
تصویربرداری ام آر آی بر اساس خاصیت مغناطیسی آھن بافتی استفاده می نماید. رسوب آھن اندامھا سبب تغییراتی در میدان مغناطیسی و زمان تضعیف شدن سیگنال ام آر آی می شود. لذا با استفاده از اندازه گیری این زمان که به زمان تی تو استار معروف است، می توان تشخیص داد که آیا در بافت رسوب آھن وجود دارد یا خیر.این روش تصویربرداری کاملا ایمن بوده و فاقد درد و یا عارضه جانبی می باشد.
تصویربرداری ام آر آی تی تو استار قابلیت ارزیابی آھن رسوب اعضای مختلف مانند قلب، کبد، کلیه،پانکراس وھیپوفیزو ... را دارد.
ھدف از انجام ام آر آی تی تو استار در بیماران تالاسمی عبارت است از ارزیابی زود ھنگام وضعیت رسوب آھن قلب، کبد، ... بیمار تالاسمی و کمک به جلوگیری، تشخیص و درمان به موقع انواع نارسایی ارزیابی وضعیت رژیم آھن زدای بیمار تالاسمی . بر اساس نظر متخصصین رادیولوژی جھانی و گسترش دھنده این روش، توصیه شده است برای بیماران با رسوب آھن شدید، ھر 6 ماه یکبار ، برای رسوب آھن متوسط سالی یکبار و در موارد نرمال می تواند تا ھر 2 سال یکبار نیز انجام شود.

انواع دیگر روشھای تصویربرداری:
رادیوگرافی ساده با اشعه ایکس، سی تی اسکن، اسکن ھسته ای استخوان، ام آر آی که بر اساس نظر متخصص و شرایط بیمار برای بررسی مشکلات جانبی بیمار تجویز می شود.__

به امید دیدار


نوشته شده در شنبه 2 اردیبهشت 1391 ساعت 10:23 ب.ظ توسط امید نظرات |


كد قالب جدید قالب های پیچك